Tadeusz Sztumberk-Rychter

Oficer artylerii Wojska Polskiego, dowódca 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK
19.08.1907 14.03.1972 Koluszki

Biografia

Tadeusz Sztumberk-Rychter urodził się 19 sierpnia 1907 roku w Koluszkach, jako syn Witolda i Stefanii. Podczas I wojny światowej przebywał z rodzicami w Rosji. Po powrocie do kraju ukończył szkołę średnią we Włocławku w 1927 roku, a następnie rozpoczął studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, które porzucił na rzecz kariery wojskowej.

Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, w latach 1931-1933 kształcił się w Szkole Oficerskiej Artylerii w Toruniu, uzyskując wysoką, siódmą lokatę. Otrzymał przydział do 5 dywizjonu artylerii konnej w Krakowie. W 1939 roku został przyjęty do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, ale kampania wrześniowa przerwała jego naukę.

W kampanii wrześniowej walczył w składzie Armii „Kraków” jako oficer sztabu artylerii 6 Dywizji Piechoty, przechodząc cały szlak bojowy. 20 września 1939 roku dostał się do niewoli niemieckiej pod Zamościem, skąd uciekł 11 października i przedostał się do Krakowa. Tam należał do pierwszych organizatorów Służby Zwycięstwu Polski, a później działał w konspiracji ZWZ. Zagrożony aresztowaniem przeniósł się do Warszawy, gdzie od września 1940 roku pełnił funkcję szefa Oddziału II Okręgu Warszawskiego, a następnie szefa wywiadu ofensywnego w Wydziale II Komendy Obszaru Warszawa AK.

Od maja 1943 roku uczestniczył w walkach na Zamojszczyźnie, najpierw jako dowódca samodzielnej kompanii, później zastępca dowódcy 9 pp AK. Za te działania otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari. Jego oddział dokonał 24 września 1943 roku uwolnienia 73 więźniów z Biłgoraja. Następnie trafił na Wołyń, gdzie 28 lutego 1944 roku został szefem sztabu 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, uczestnicząc w akcji „Burza”. Po śmierci dowódcy, ppłk. Jana Kiwerskiego, od 4 maja do 16 lipca 1944 roku kierował dywizją.

Po zakończeniu działań wojennych był aresztowany przez NKWD i przebywał w obozach w Diagilewie, Wystruci i Griazowcu. Wrócił do Polski w 1948 roku, pracował fizycznie, a później jako dyrektor zakładu chemicznego w Górze Kalwarii. Działał w Stowarzyszeniu „PAX” oraz był członkiem Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Zmarł 14 marca 1972 roku w Warszawie i został pochowany na Powązkach.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Dowódca 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej
Uwolnienie 73 więźniów z Biłgoraja w 1943 roku
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
Czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie)

Ciekawostki

Podczas I wojny światowej przebywał z rodzicami w Rosji.
Porzucił studia na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim na rzecz kariery wojskowej.
Został odznaczony Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” w 1967 roku.

Udostępnij